AzFakt

Xankəndi futbol stadionunda nə baş verir? - Mühəndis yoxluğu, fəhlələrə keyfiyyətsiz yemək...

Yüksək faiz, qanunsuz girov: “S Lombard”ı kim himayə edir?

“Azəraqrar”da qalmqal - “Nazirin komandiri” yeni direktora qarşı...

Məmurların adından “təcili” pul istəyirlər - DTX araşdırma aparır

Sabiq sədr Almaniyada tikinti biznesinə başlayıb - Şərikli bina tikir + FOTO

Məmməd Musayevlə əlbir olub 100 milyonu “yeyiblər” - Vəzifəli şəxslər həbs edildi

“Qardaşımla birgə 16 milyon vermişik” - Tale Heydərovun ifadəsi oxundu

Deputat Cavanşir Feyziyev Londonda milyonluq mülklər alıb - SİYAHI

Saleh Məmmədov 1 ilə 176 milyon manat artıq vəsait xərcləyib - RƏSMİ

Leysan Məmmədovun fəaliyyəti araşdırılacaq….- Milyonlar necə xərclənir?

“Azəraqrar”ın əsl rəhbəri kimdir? - Nazirin sabiq komandirinin maaşı 7 dəfə artırılıb?

Bizim iradəmizə qarşı çıxanın başı əziləcək - Azərbaycan Prezidenti

Maliyyə Nazirliyi AAYDA yoxlama aparır - Ciddi yeyintilər aşkarlanıb

Vensin Azərbaycana səfəri: Zəngəzur dəhlizinin müzakirələri yeni mərhələdə

Pakistan geosiyasi oyunlarda əsas əlaqələndirici ölkəyə çevrilməyə çalışır - Financial Times


Tarix 14.08.26, 13:40	Font ölçüsü : - / +

İslamabad ABŞ, Ã‡in, İran və Körfəz monarxiyaları ilə münasibətlərindən istifadə edərək dəyişən qlobal güc balansında özünü mühüm orta güc kimi mövqeləndirməyə çalışır

Poliqon xəbər verir ki, â€œFinancial Timesâ€ qəzetinin təhlilinə görə, Pakistan son illərdə beynəlxalq siyasətdə daha fəal və çevik rol oynamağa çalışır.

Nəşr bunu XX əsrin sonlarında populyar olan â€œRiskâ€ stolüstü geosiyasi oyunu ilə müqayisə edir və bildirir ki, İslamabad real geosiyasi oyunda müxtəlif güc mərkəzləri arasında əlaqələndirici mövqeyə çıxmağa çalışır.

â€œRiskâ€ oyununda əsas məqsəd xəritədə strateji əraziləri ələ keçirmək və mövqeləri genişləndirməkdir. â€œFinancial Timesâ€ Pakistanın da hazırkı geosiyasi şəraitdə ABŞ, Ã‡in, Hindistan, İran, Əfqanıstan və Körfəz ölkələri arasında mürəkkəb münasibətlər sistemindən öz maraqları üçün istifadə etməyə çalışdığını yazır.

Nəşrin diqqət çəkdiyi əsas addımlardan biri Pakistanın Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə ilə bağladığı müdafiə sazişidir. İslamabadın fikrincə, bu əməkdaşlıq ölkəyə Yaxın Şərq, Cənubi Asiya və digər regionlar arasında strateji əlaqələndirici rolunu gücləndirmək imkanı verə bilər.

Pakistanın vasitəçilik ambisiyalarının ən diqqətçəkən nümunələrindən biri isə ABŞ və İran arasında danışıqlara ev sahibliyi etməsi olub. İslamabad ABŞ, Ã‡in və regional dövlətlərlə münasibətlərindən istifadə edərək 1979-cu ildə İslam İnqilabından sonra Vaşinqtonla Tehran arasında ilk birbaşa danışıqların keçirilməsinə şərait yaradıb.

Danışıqlardan konkret nəticə əldə edilməsə də, bu təşəbbüs Pakistanın beynəlxalq diplomatiyada daha fəal rol oynamaq niyyətini nümayiş etdirib. Nəticədə vasitəçilik missiyasının faktiki olaraq Qətərə keçməsi İslamabad üçün arzuolunan nəticə olmayıb.

Bununla belə, Pakistanın geosiyasi mövqeyi ona müxtəlif güc mərkəzləri arasında manevr etmək imkanı verir. Ölkənin Hindistan, Əfqanıstan və İranla gərgin münasibətləri olsa da, İslamabad həm Vaşinqton, həm Pekin, həm də Körfəz ölkələri ilə əlaqələri qorumağa çalışır.

Nəşr Pakistanı â€œa la carteâ€ tipli orta güc kimi xarakterizə edir. Bu yanaşma İslamabada konkret məsələlər üzrə müxtəlif tərəfdaşlara yaxınlaşmağa, eyni zamanda sünni Körfəz monarxiyaları ilə yanaşı, şiə İranla da əlaqə kanallarını açıq saxlamağa imkan verir.

Daxili böhran fonunda xarici siyasət manevrləri

Pakistanın beynəlxalq fəallığının ölkə daxilindəki siyasi və iqtisadi vəziyyətlə kəskin ziddiyyət təşkil etdiyi bildirilir. â€œFinancial Timesâ€ Pakistanın uzun illərdir zəif idarəçilik, iqtisadi problemlər və siyasi qeyri-sabitliklə üzləşdiyini qeyd edir.

Ölkənin iqtisadi vəziyyəti xüsusilə həssas olaraq qalır. Pakistan dəfələrlə Beynəlxalq Valyuta Fondunun maliyyə dəstəyinə müraciət etməli olub. Müstəqilliyin ilk onilliklərində Hindistanla müqayisədə daha yaxşı iqtisadi göstəricilərə malik olan ölkənin hazırkı vəziyyəti bu dövrdən xeyli uzaqdır.

Demokratik azadlıqlar məsələsində də vəziyyət mürəkkəbdir. Keçmiş Baş nazir İmran Xanın həbsdə saxlanılması və onun barəsində irəli sürülən ittihamların siyasi motivli olduğu barədə iddialar ölkədə siyasi gərginliyi artırıb. Eyni zamanda, media üzərində təzyiqlərin gücləndiyi bildirilir.

Buna baxmayaraq, Pakistanın hərbi-siyasi elitası beynəlxalq arenada daha praqmatik və sövdələşmələrə əsaslanan siyasət yürütməyə çalışır. Nəşr qeyd edir ki, Donald Trampın hakimiyyətə qayıtması fonunda xarici siyasətdə dəyərlərdən daha çox konkret razılaşmaların ön plana çıxması Pakistanın yanaşmasına uyğun gəlir.

İslamabad ABŞ ilə kriptovalyuta, kritik minerallar və digər strateji sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməyə çalışır. Pakistan rəhbərliyi bu əlaqələrin ölkənin beynəlxalq mövqeyini və iqtisadi imkanlarını gücləndirəcəyinə ümid edir.

Səudiyyə Ərəbistanı ilə bağlanan Mekka Birgə Müdafiə Sazişi də Pakistanın yeni diplomatik strategiyasının mühüm elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Ölkənin faktiki siyasi lideri feldmarşal Asim Münir və Baş nazir Şahbaz Şərif Tramp administrasiyası ilə münasibətlərin qurulmasına xüsusi diqqət yetirirlər.

Yeni müdafiə sazişi İran ətrafında baş verən müharibənin Körfəz regionunda yaratdığı təhlükəsizlik narahatlıqları fonunda imzalanıb. Sazişə qoşulan ölkələr ABŞ-nin təhlükəsizlik təminatlarının zəifləməsi ehtimalına qarşı kollektiv müdafiə mexanizmi formalaşdırmağa çalışırlar.

Sazişdə â€œtəcavüzün kollektiv qarşısının alınmasıâ€ prinsipi NATO-nun istifadə etdiyi təhlükəsizlik terminologiyasını xatırladır. Lakin yeni mexanizmin real böhran şəraitində necə işləyəcəyi hələ sınaqdan keçirilməyib.

Pakistanın böyük regional planları

Pakistan üçün sazişin əhəmiyyəti xüsusilə böyükdür. Ölkə bir tərəfdən Əfqanıstanla aşağı intensivlikli qarşıdurma yaşayır, digər tərəfdən Hindistanla daha geniş münaqişəyə cəlb olunmaq riski ilə üzləşir. Bundan başqa, Pakistanın sərhədyanı iki əyalətində qanlı antiterror əməliyyatları davam edir.

Bütün bu problemlərə baxmayaraq, İslamabad ölkənin əlverişsiz geosiyasi mühitdən çıxaraq regional nəqliyyat və ticarət mərkəzinə çevrilməsi üçün böyük planlar qurur.

Pakistan rəsmiləri Mərkəzi Asiyanı ölkənin dəniz limanları ilə birləşdirəcək dəmir yolu şəbəkəsinin yaradılmasını istəyirlər. Belə bir nəqliyyat dəhlizi Mərkəzi Asiya ölkələrinin Pakistan limanları vasitəsilə dünya bazarlarına çıxışını genişləndirə bilər.

İslamabad həmçinin Səudiyyə Ərəbistanından aldığı son maliyyə dəstəyinin beynəlxalq investorlar üçün əlavə təminat rolunu oynayacağına ümid edir. Pakistan rəhbərliyi bunun ölkəyə münasibətin dəyişməsinə və yeni investisiyaların cəlb edilməsinə şərait yaradacağına inanır.

Pakistanın geosiyasi oyunu risklərlə müşayiət olunur

Lakin â€œFinancial Timesâ€ Pakistanın geosiyasi ambisiyalarının ciddi təhlükəsizlik problemləri ilə toqquşduğunu vurğulayır. â€œRiskâ€ stolüstü oyununda orduların hərəkəti zərlərin atılması ilə müəyyənləşir. Real həyatda isə hərbi qərarların nəticələri daha ağır və uzunmüddətli olur.

Asim Münirin rəhbərliyi altında Pakistan ordusu Əfqanıstan sərhədində, Bəlucistanda və Pakistanın nəzarətində olan Kəşmirdə hərbi qüvvələrdən istifadə edib. Nəşr bildirir ki, bu əməliyyatlar ciddi insan itkiləri ilə nəticələnib və yalnız 2026-cı ildə ən azı 860 hərbçi və polis əməkdaşının öldüyü qeyd olunur.

Təhlükəsizlik problemləri ölkənin mədən sənayesinə xarici investisiyaların cəlb edilməsini də çətinləşdirir. Pakistanın kritik mineral ehtiyatları və digər təbii sərvətləri böyük iqtisadi potensiala malik olsa da, qeyri-sabit təhlükəsizlik mühiti investorların marağını zəiflədir.

Pakistan rəsmiləri uzun müddətdir ölkə qarşısında duran əsas dilemmanı dövlət quruculuğu ilə demokratiyanın inkişafı arasında seçim kimi təqdim edirlər. Asim Münirin üstünlük verdiyi yanaşmanın isə güclü dövlət institutlarının və təhlükəsizlik aparatının ön plana çıxarılması olduğu bildirilir.

Beləliklə, Pakistan bir tərəfdən ABŞ, Ã‡in, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və İran kimi müxtəlif güc mərkəzləri ilə eyni vaxtda işləyərək beynəlxalq mövqeyini gücləndirməyə çalışır, digər tərəfdən isə daxili siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik problemləri ilə üzləşir.

â€œFinancial Timesâ€ın təhlilinə görə, Pakistanın əsas paradoksu da məhz bundan ibarətdir: ölkə beynəlxalq arenada getdikcə daha çevik və iddialı geosiyasi oyunçuya çevrilmək istəyir, lakin daxilindəki problemlər bu strategiyanın qarşısında ciddi maneələr yaradır.

Xəbərin oxunma sayı : 1690